راه‌اندازی رجیستری آسم شدید و مقاوم به درمان در دانشگاه علوم پزشکی مشهد

فوق‌تخصص ریه ICU و فلوشیپ تشخیص و درمان اختلالات خواب، از راه‌اندازی و ثبت رسمی رجیستری آسم مقاوم در دانشگاه علوم پزشکی مشهد خبر داد. وی این اقدام را در پاسخ به یکی از خلأهای مهم نظام سلامت کشور در حوزه بیماری‌های مزمن تنفسی عنوان کرد.

دکتر مهناز امینی، در گفتگو با وبدا با اشاره به ۲۰ سال سابقه به عنوان هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار داشت: آسم شایع‌ترین بیماری مزمن تنفسی در جهان و ایران است، که شیوع حدود ۱۲درصد در ایران دارد.

خوشبختانه پس از همه‌گیری کرونا، حساسیت عمومی نسبت به سلامت ریه و مشکلات تنفسی به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است. به گفته وی، به‌طور متوسط از هر ۱۰ نفر در جامعه، یک نفر مبتلا به آسم است و از هر ۱۰ بیمار مبتلا به آسم، یک نفر به آسم مقاوم  مبتلا می‌باشد.

این گروه از بیماران که مدیریت درمانی پیچیده، پرهزینه و با پیگیری تخصصی نیاز دارند، پیش از راه اندازی این سیستم ثبت داده بین مطب‌ها و کلینیک‌های سطح شهر سرگردان بودند.

دکتر امینی، با تأکید بر اینکه آسم مقاوم حوزه نوینی در پزشکی دنیا محسوب می‌شود، افزود: در سال‌های اخیر گایدلاین‌ها و برنامه‌های راهبردی متعددی در سطح بین‌المللی برای مدیریت این بیماران تدوین شده است، زیرا این بیماران معمولاً بین پزشکان مختلف در رفت و آمد بوده و در صورت عدم تجمیع اطلاعات و نبود مراقبت متمرکز، نتایج درمانی مطلوبی حاصل نمی‌شود.

شکل‌گیری کلینیک و رجیستری آسم مقاوم

وی افزود: طی دو سال گذشته، با پیوستن یک متخصص ایمونولوژی به گروه ریه دانشگاه و فعالیت ایشان در بیمارستان امام رضا (ع)، تصمیم گرفته شد کمبود کلینیک آسم مقاوم پوشش داده شود. با همکاری خانم دکتر آرزو فریدزاده و همراهی چند دانشجو، کلینیک و رجیستری آسم مقاوم راه‌اندازی شد و پس از ارائه پروپوزال و توضیحات به معاونت پژوهشی دانشگاه، این پروژه به‌عنوان یکی از سامانه‌های رسمی ثبت داده به تصویب دانشگاه رسید.

به گفته دکتر امینی، این رجیستری اکنون حدود یک سال است که به‌صورت فعال در حال ثبت اطلاعات بیماران است و داده‌های بالینی، تست‌های عملکرد تنفسی پیشرفته، آزمایش‌ خون و اطلاعات درمانی بیماران در آن ثبت می‌شود.

جایگاه ملی و بین‌المللی ریجستری

وی، با اشاره به اینکه در حال حاضر تنها یک کلینیک آسم مقاوم در بیمارستان مسیح دانشوری تهران وجود دارد که ظاهرا فعالیت آن محدود است، تأکید کرد: رجیستری آسم مقاوم در ایران پیش از این وجود نداشته و این طرح برای نخستین‌بار چنین ساختاری را در کشور ایجاد کرده است.

فوق‌تخصص ریه دانشگاه افزود: این رجیستری در کنگره مهرماه انجمن ریه ایران معرفی شد و پس از آن، اساتید فوق‌تخصص ریه از دانشگاه‌های مختلف کشور برای پیوستن به این شبکه اعلام آمادگی کردند و تعداد این مراکز همکار به‌تدریج در حال افزایش است. همچنین با بررسی و تطبیق داده‌ها با مراکز معتبر جهانی، درخواست عضویت در رجیستری بین‌المللی آسم شدید (ISAR) به این سازمان بین المللی ارائه شد که خوشبختانه تأیید اولیه آن نیز دریافت شد.

مزایای علمی، درمانی و پژوهشی

این عضو هیأت علمی دانشگاه، مهم‌ترین مزایای این‌گونه ارتباطات درمانی، پژوهشی را ارتقای سطح علمی و پژوهشی دانشگاه، بهبود کیفیت مراقبت از بیماران و فراهم شدن بستر اجرای طرح‌های تحقیقاتی چندمرکزی عنوان کرد. وی خاطرنشان کرد: تجربه موفق طرح‌های ملی و چندمرکزی، از جمله مطالعات انجام‌شده در دوران کرونا، نشان داده است که چنین زیرساخت‌هایی می‌توانند تأثیر قابل توجهی در ارتقای دانش و درمان داشته باشند.

وی افزود: در این رجیستری ، بیماران عمدتاً از طریق ارجاع همکاران فوق‌تخصص ریه استان شناسایی و به کلینیک ارجاع می‌شوند و مسیر درمانی آن‌ها به‌صورت هدفمند و مشخص برای هر مراجع به صورت شخصی شده تعیین می‌شود. با همکاری این مراجعین در طرح‌های پژوهشی یا پایان‌نامه‌ها، بسیاری از خدمات تشخیصی و درمانی به‌صورت رایگان در اختیار این عزیزان قرار می‌گیرد.

ارزیابی داروها و تسهیل دسترسی درمانی

دکتر امینی، یکی دیگر از دستاوردهای مهم این رجیستری را امکان ارزیابی اثربخشی داروهای داخلی در مقایسه با نمونه‌های خارجی دانست و گفت: با جمع‌آوری داده‌های مستندات، می‌توان مشخص کرد که داروهای تولید داخل تا چه حد اثربخش هستند و مراتب به مسولین ذیربط ارائه خواهد شد.

آمار بیماران و چشم‌انداز آینده

وی تصریح کرد: تاکنون حدود ۱۰۰ بیمار مبتلا به آسم مقاوم در این رجیستری ثبت شده‌اند که عمدتاً از شهر مشهد هستند، هرچند بیماران ارجاعی از سایر شهرهای استان خراسان بزرگ و شرق کشو نیز در این طرح حضور دارند. با توسعه طرح‌های پژوهشی و زیرساخت‌ها، امکان گسترش پوشش بیماران در سطح سایر استان‌ها و کشور نیز فراهم خواهد شد.

فلوشیپ پزشکی خواب دانشگاه تأکید کرد: مهم ترین دستاورد این پروژه، تربیت و تثبیت نیروهای متخصص و مرجع علمی در حوزه آسم مقاوم است؛ امری که می‌تواند در آینده نزدیک، دانشگاه علوم پزشکی مشهد را به یکی از قطب‌های علمی این حوزه در کشور تبدیل کند.